Điều kiện tự nhiên

Bắc Ninh là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng, nằm trong tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh và là cửa ngõ phía Đông Bắc của thủ đô Hà Nội. Tỉnh có địa giới hành chính tiếp giáp với các tỉnh: Bắc Giang ở phía Bắc, Hải Dương ở phía Đông và Đông Nam, Hưng yên ở phía Nam và thủ đô Hà Nội ở phía Tây. Theo số liệu thống kê năm 2007 (Niên giám thống kê Bắc Ninh–Nhà xuất bản thống kê, 2008) tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên là 823 km2 với tổng số dân là 1,029 triệu người.
754-bn4
Vùng đất trù phú nơi đây khi xưa vốn là “xứ Kinh Bắc”, nổi tiếng với nhiều làng nghề và các lễ hội thơ ca dân gian phong phú diễn ra quanh năm. Vào năm 1822, xứ Kinh Bắc được Nhà Nguyễn đổi tên thành Tỉnh Bắc Ninh. Đến tháng 10/1962, theo Nghị quyết của Quốc hội Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tỉnh Bắc Ninh sát nhập với tỉnh Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc. Từ đó, “Bắc Ninh” chỉ còn tên của một đơn vị hành chính trong tỉnh Hà Bắc và có tên là thị xã Bắc Ninh. Sau đó, đến ngày 06/11/1996, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chỉ nghĩa Việt Nam khóa 9, kỳ họp thứ 10 đã ra Nghị quyết tái thành lập Tỉnh Bắc Ninh.

Nhìn từ vệ tinh, tỉnh Bắc Ninh nằm ở phía bắc của đồng bằng châu thổ sông Hồng, địa hình tương đối bằng phẳng, được ngăn cách với vùng trung du miền núi phía bắc bởi hệ thống sông Cầu. Ngoài ra Bắc Ninh còn có hai hệ thống sông lớn là sông Thái Bình và sông Đuống. Hệ thống sông ngòi đã tạo nên một mạng lưới vận tải đường thủy quan trọng, kết nối các địa phương trong tỉnh và nối liền Bắc Ninh với các tỉnh khác trong vùng đồng bằng sông Hồng. Ngoài ra, chúng còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt của dân cư trong tỉnh.

Bắc Ninh ở vị trí rất thuận lợi về giao thông đường bộ và đường không. Các tuyến đường huyết mạch: Quốc lộ 1A, 1B; Quốc lộ 18; Quốc lộ 38; đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn, Hà Nội-Quảng Ninh nối liền Bắc Ninh với các trung tâm kinh tế, văn hóa và thương mại của khu vực phía Bắc Việt Nam, với cảng hàng không quốc tế Nội Bài và liên thông với hệ thống các trục đường quốc lộ đến mọi miền của đất nước.

Bắc Ninh không giàu tài nguyên khoáng sản và cũng ít tài nguyên rừng, nhưng vô cùng phong phú về tài nguyên nhân văn. Đây là một trong những vùng quê “Địa linh nhân kiệt”, một trong những nơi hội tụ nhiều nhất các di tích lịch sử, văn hóa. Tiêu biểu là chùa, đền, đình, miếu, các loại hình nghệ thuật dân gian gắn liền với các lễ hội, các làng nghề truyền thống. Đặc biệt, các làn điệu dân ca quan họ không những trở thành di sản văn hóa của cả nước mà còn vượt qua một không gian, thời gian đến với bạn bè Quốc tế.

Nhờ vị trí địa lý thuận lợi cùng với các cơ chế và quản giải pháp phát triển kinh tế hợp lý, Bắc Ninh đã và đang khai thác các tiềm năng hiện có của tỉnh để trở thành một trung tâm kinh tế văn hóa phụ trợ, một thành phố vệ tinh quan trọng cho Hà Nội và là một điểm nhấn trong tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh. Nơi đây vừa là thị trường tiêu thụ, vừa là khu vực cung cấp nguồn nhân lực, sản phẩm nông sản, vật liệu xây dựng, hàng thủ công mỹ nghệ… cho các tỉnh thành trong vùng đồng bằng sông Hồng và các vùng phụ cận. Cùng với việc khai thác lợi thế của các làng nghề thủ công truyền thống, Bắc Ninh đang có nhiều chính sách thu hút đầu tư, mở rộng về quy mô sản xuất, đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm tạo thành các khu công nghiệp tập trung, cụm công nghiệp vừa và nhỏ, cụm công nghiệp làng nghề nhằm cung cấp các sản phẩm đáp ứng tiêu dùng tại chỗ, trong nước và xuất khẩu. Song song với việc phát triển công nghiệp, Bắc Ninh đang tập trung khai thác có hiệu quả diện tích đất nông nghiệp-nguồn tài nguyên đất chiếm hơn 60% tổng diện tích tự nhiên-bằng việc hình thành vùng phát triển cây, con có giá trị thương mại theo hướng chuyên canh.
Nhờ phát huy những lợi thế về vị trí địa lý của tỉnh và những truyền thống nhân văn tốt đẹp kết hợp với việc chủ động tìm tòi và khai thác những cơ hội phát triển trong thời đại mới, Bắc Ninh đang từng bước khẳng định vị thế của mình trong khu vực đồng bằng Sông Hồng nói riêng và trên cả nước nói chung. Bắc Ninh sẽ còn tiến nhanh và vững chắc hơn nữa trong bước đường hội nhập, xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại.

Địa chất
Đặc điểm địa chất lãnh thổ Bắc Ninh mang những nét đặc trưng của cấu trúc điạ chất thuộc vùng trũng sông Hồng, có bề dày trầm tích đệ Tứ chịu ảnh hưởng rõ rệt của cấu trúc mỏng. Tuy nhiên nằm trong miền kiến tạo Đông Bắc-Bắc Bộ nên cấu trúc địa chất lãnh thổ Bắc Ninh có những nét còn mang tính chất của vòng cung Đông Triều vùng Đông Bắc. Trên lãnh thổ Bắc Ninh có mặt các loại đât đá có tuổi từ Pecmi, Trias đến Đệ tứ, song chủ yếu là tạo thành Đệ tứ bao phủ gần như toàn tỉnh. Lớp thành tạo Đệ tứ chiếm ưu thế về địa tầng lãnh thổ, nằm trên các thành tạo cổ, có thành phần thạch học chủ yếu là bồi tích, bột cát bột, và sét bột. Bề dày các thành tạo đệ tứ biến đổi theo quy luật trần tích rất rõ ràng, có độ dày tăng từ 5m đến 10m ở các khu vực chân núi tới 20m đến 30m ở các vùng trũng và dọc theo các con sông chính như sông Cầu, sông Thái Bình, sông Đuống, sông Ngũ Huyện Khê. Các thành tạo Trias muộn và giữa phân bố hầu hết ở trên các núi và dãy núi, thành phần thạch học chủ yếu là cát kết, sạn kết, và bột kêt. Bề dày các thành tạo thành từ 200m đến 300m. Với đặc điểm này địa chất của tỉnh Bắc Ninh có tính ổ định hơn so với Hà Nội và các đô thị vùng đồng bằng Bắc Bộ khác trong việc xây dựng công trình.

Khoáng sản
Bắc Ninh là tỉnh nghèo về tài nguyên khoáng sản,chủ yếu thiên về vật liệu xây dựng với cácloại khoáng sản sau: đất sét, cát xây dựng và than bùn. Trong đó, đất sét được khai thác làm gạch, ngói, gốm có trữ lượng lớn được phân bố dọc theo sông Cầu, sông Đuống thuộc phạm vi các huyện Thuận Thành,Gia Bình, Quuế Võ, Yên Phong, và Tiên Du; Đất sét làm gạch chịu lửa phân bố chủ yếu tại khu vực phường Thị Cầu thành phố Bắc Ninh. Cát xây dựng cũng là nguồn tài nguyên chính có trữ lượng lớn của Bắc Ninh, được phân bố hầu như khắp toàn bộ tỉnh, dọc theo sông Cầu, ssông Đuống.

Thảm thực vật
Thực vật của Bắc Ninh chủ yếu là cây trồng hàng năm, cây trồng lâu năm và rừng trồng. Trong đó diện tích cây trồng hàng năm chiếm tới 54% diện tích đất tự nhiên, diện tích đất trồng cây lâu năm và đất rừng trồng chiến diện tích xấp xỉ 1%.

Điạ hình
Với vị trí địa lý nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ nên địa hình của tỉnh Bắc Ninh khá bằng phẳng, có hướng dốc chủ yếu từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông, được thể hiện qua các dòng chẩy nước mặt đổ về sông Cầu, sông Đuống và sông Thái Bình. Mức độ chênh lệch trên toàn tỉnh không lớn. Vùng đồng bằng chiếm phần lớn diện tích toàn tỉnh có độ cao phổ biến từ 3-7 m so với mặt nước biển và một số vùng trũng thấp ven đê thuộc các huyện Gia Bình, Lương Tài, Quế Võ. Địa hình trung du miền núi chiếm tỷ lệ rât nhỏ khoảng (0,53%) so với tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh được phân bố rải rác thuộc thành phố Bắc Ninh, huyện Tiên Sơn và Huyện Quế Võ, các đỉnh núi có độ cao phổ biến từ 60-100m, đỉnh cao nhất là núi Bàn Cờ (thành phố Bắc Ninh) cao 171m, tiến đến là núi Bu (huyện Quế Võ) cao 103m, núi Phật Tích (huyện Tiên Du) cao 84m và núi Thiên Thai (huyện Gia Bình) cao 71m.

Nội dung cùng danh mục