Lịch sử

Bắc Ninh là một trong 13 tỉnh được vua Minh Mạng thành lập đầu tiên ở Bắc Kỳ vào năm 1831, nguyên là xứ Kinh Bắc năm Hồng Đức 21 (1940), đổi thành Kinh Bắc trấn thời vua Gia Long (1802-1819), rồi trở thành Bắc Ninh trấn năn 1822.

Bắc Ninh là một trong 13 tỉnh được vua Minh Mạng thành lập đầu tiên ở Bắc Kỳ vào năm 1831, nguyên là xứ Kinh Bắc năm Hồng Đức 21 (1940), đổi thành Kinh Bắc trấn thời vua Gia Long (1802-1819), rồi trở thành Bắc Ninh trấn năn 1822.

Trong thời gian hơn 500 năm hình thành và phát triển (1490-2008), vùng đất Bắc Ninh đã trải qua nhiều biến động lịch sử với nhiều thay đổi về địa giới và tên gọi hành chính.
755-bn1
Thời Vua Gia Long (1802-1819): Kinh Bắc trấn gồm 4 phủ và 20 huyện*: Phủ Thuận An gồm 5 huyện (Gia Lâm, Siêu Loại, Văn Giang, Gia Định, Lang Tài), Phủ Từ Sơn gồm 5 huyện (Đông Ngạn, Quế Dương, Tiên Du,Võ Giàng. Yên Phong), phủ Bắc Hà gồm 4 huyện ( Kim Thoa, Thiên Phúc, Yên Việt, Hiệp Hoà) và Phủ Lạng Giang gồm 6 huyện ( Yên Dũng, Lục Ngạn, Bảo Lộc, Yên Thế, Phượng Nhỡn, Hữu Lũng). Phía Bắc và Đông Bắc của tỉnh giáp Lạng Sơn, Phía Đông và Đông Nam giáp tỉnh Hải Dương, phía Nam giáp tỉnh Hưng Yên, phía Tây Nam giáp tỉnh Hà Nội, phía Tây giáp tỉnh Sơn Tây, phía Tây Bắc giáp tỉnh Thái Nguyên.

Thời kỳ 1831–1889: Kinh Bắc trấn được đổi tên thành Bắc Ninh trấn năm 1822, rồi Bắc Ninh tỉnh năn 1831. Thời kỳ này, Bắc Ninh tỉnh được chia thành 4 phủ 2 phân phủ và 20 huyện **: Phủ Từ Sơn gồm 5 huyện (Đông Ngạn, Yên Phong, Tiên Du, Quế Dương, Võ Giàng); Phủ Thuận Thành gồm 3 huyện (Siêu Loại, Gia Bình, Lương Tài); Phân phủ Thuận Thành gồm 2 huyện ( Gia Lâm, Văn Giang); Phủ đa phúc gồm 3 huyện (Đa Phúc, Hiệp Hoà, Kim Anh); phủ Lạng Giang gồm 5 huyện (Phượng Nhỡn, Bảo Lộc, Yên Dũng, Việt Yên, Lục Ngạn); phân phủ Lạng Giang gồm 2 huyện (Yên Thế, Hữu Lũng). Ranh giới giữ Bắc Ninh với các tỉnh lân cận thời kỳ này giữ nguyên như thời Gia Long.
755-bn2
Thời kỳ 1890-1961: Địa giới hành chính Bắc Ninh được thay đổi nhiều lần. Năm 1895, tách huyện Yên Dũng, Phượng Nhỡn, Lục Ngạn, Hiệp Hoà, Yên thế, Việt Yên, Hữu Lũng, Bảo Lộc để thành lập tỉnh Bắc Giang. Đến năn 1903, tách thành 3 huyện Kim Anh, Đông Anh ***, Đa Phúc sang tỉnh Phúc Yên. Năm 1960, huyện Văn Giang của tỉnh Bắc Ninh được tách sang tỉnh Hưng Yên. Tháng 4/1961, tách huyện Gia Lâm nhập vào Hà Nội.

Thời kỳ 1962- 1996: Tháng 10/1962, tỉnh Bắc Ninh được sát nhập với tỉnh Bắc Giang thành tỉnh Hà Bắc; thị xã Bắc Giang trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Hà Bắc. Mắc dù không còn giữ vai trò tỉnh lỵ như trước đây nhưng thị xã Bắc Ninh vẫn là một trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội quan trọng của tỉnh Hà Bắc.

Thời kỳ 1996-2008: Ngày 06 tháng 11 năm 1996, tỉnh Bắc Ninh được tái lập theo Nghị quyết của Quốc hội khoá IV, kỳ họp thứ 10, với diện tích 797,9 km2, dân số 922 210 người. Bắc Ninh lúc này có 6 đơn vị hành chính, gồm thị xã Bắc Ninh và 5 huyện: Quế Võ, Yên Phong, Tiên Sơn, Thuận Thành, Gia Lương. Thị xã Bắc Ninh trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Bắc Ninh.
755-bn3

Nội dung cùng danh mục